امتياز عليخان العرشي
114
ترجمه استناد نهج البلاغه ( فارسى )
يحيى بن احمد بن على رؤيتى در 1076 - فيلم 5046 دانشگاه از نسخهء 41 1199 رامپور به نستعليق گويا از سدهء 11 و 12 و شارح در آن زيد بن علوى خوانده شده كه بيست و سه سال پيش از مرگ رضى به نگارش در آورده است ) اين نسخه را سيد مرتضى حسين كتابدار كتب خانهء علوم دينيه براى نواب حامد على خان بهادر والى رياست رامپور در 1322 فراهم كرده است . در برگهء شناسانندهء نسخه آمده است ( اعلام نهج البلاغه على بن ناصر ) . نيز نسخهء سماوى كه به گفتهء دانشمند گرامى آقاى سيد عبد العزيز طباطبايى اكنون در كتابخانهء كاشف الغطا شيخ محمد حسين در نجف هست و گويا فيلمى هم از آن در كتابخانهء آية اللّه العظمى حكيم باشد . آغاز : بسمله . . . الحمد اللّه الذى نجانا من مهاوى الغى و ظلماته و هدانا الى سبيل الحق بآيات آياته الواحد الذى ضلت عقول العقلاء ذوى الحقائق الباهرة فى تعريف ذاته و كلت السنة ذوى الشقايق الهادرة عن تعريف صفاته . . . و نهج البلاغه يشهد له با على درجاته . . . و دعانى و لوعى به مع قصور ذرعى الى شرح معضلاته . . . و سميته اعلام نهج البلاغه للاهتداء بها فى مقاماته . انجام : و قال عليه السلام اذا احتشم المؤمن اخاه فقط فاز ، تم الكتاب بعون اللّه و حسن تيسيره و توفيقه و الصلاة و السلام على . . . و محمد إله الطاهرين . 9 - الاغانى ، ( مصر 1322 ه . ) : تأليف قاضى ابو الفرج على بن الحسين بن محمد بن احمد بن الهيثم - بن عبد الرحمن بن مروان از اعقاب مروان بن محمد ملقب به ( حمار ) آخرين خليفهء اموى . وى به سال ( 284 ه . ق 897 م ) در شهر اصفهان و در عهد خلافت المعتضد ابو العباس احمد بن الموفق ( طلحه ) بن المتوكل ( جعفر ) عباسى ( 242 - 289 ه . ق 857 - 902 م ) متولد شد ، در همان سال كه بحترى شاعر معروف عرب ( 206 - 284 ه . ق ) بدرود زندگى گفت . استادان وى : ابن دريد ، ابن الانبارى ، جمحى ، اخفش صغير ، نفطويه ، طبرى ، مرزبانى و جعفر بن قدامه و غيره بودهاند . از نظر مذهب به تشيع اعتقاد داشت و كتاب او « مقاتل الطالبين » قديميترين و معتبرترين كتاب در شرح وقايع كربلاست . مرگ ابو الفرج پس از هفتاد و دو سال زندگى در روز چهاردهم ذيحجه 356 ه . ق 967 م در بغداد روى داد . وى داراى مؤلفات بسيارى است اما معروفترين آنها و حاصل زحمات پنجاه سالهء او كتاب الاغانى است . اين كتاب دائرة المعارف موسيقى و فرهنگ جامع ترين ديوان نظم و نثر و روايات عرب جاهلى و صدر اسلام است . در اين كتاب شرح احوال نغمهپردازان و غزل سرايان و مجموعهء الحان و اصوات عربى كه به وسيلهء مغنيان ايرانى تازى گوى خوانده و ساخته شده در بيست مجلد فراهم آمده است و بزرگترين مآخذ اخبار و اشعار و تاريخ ادب عربست . هر آواز با شرح احوال شاعر و خواننده و نوازنده و تفصيل لحن آن ثبت شده و وزن عروضى و مشكلات لغوى و مناسبات تاريخى هر ترانه بيان گرديده و در ذيل هر ترانه حكايات و نوادر جالبى ذكر شده است . تاريخ شروع اين كتاب معلوم نيست اما بر اساس قرائن شايد در حدود سال 300 ه . باشد كه خاتمهء آن هم ممكن است ، پس از پنجاه سال از اين به بعد باشد . تذكره نويسان راجع به اين كتاب قلمفرسايى ها كردهاند و به اختصار و تهذيب نيز كشيده شده . اين كتاب از نظر فرهنگ ايرانى و واژههاى فارسى كه در عصر ابو الفرج رايج بوده است كتاب بسيار ارزندهاى بشمار مى رود و اين كتاب اول بار 20 مجلد در 1285 ه . ق در بولاق و مجلد 21 در 1305 ه . ق در ليدن و تمام 21 جلد با 4 مجلد ترجمهء فرانسوى فهرستها در قطع سربى ، وزيرى ، با تصحيح شيخ احمد الشنقيطى و استاد محمد مسعود ، مصر ، 1323 ق و نيز